فولادمحله با فرهنگ زبان و تمدن مازندرانی بخش از هزار جریب تاریخی می باشد فولاد محله دروازه ورود به هزار جریب محسوب می شد به همین دلیل شاهد حواث بسیار زیادی مانند حمله مدوام یاغیان به این مرز بوم می باشد.فولاد محله از دیر باز به علت صنایع دستی خود مشهور بوده و استاد کاران معمار و توانمندی داشته و بسیاری از حمام های قدیمی منطقه با دست توانمند این معماران چیره دست طراحی و ساخته می شد.فولاد محله مهد علمای بزرگ از جمله محمدرضا مازندرانی بود.گرچه چند سالی از هسته ی اصلی خود جدا گشته اما مردم غیرتمند و با فرهنگ آن عاشقانه به زبان و تاریخ کهن خود عشق می ورزند.مردم مازندران بخصوص هزار جریب تاریخی هیچ وقت آن ها را جدا از خود نمی دانند. به توجه به همین علاقه به جغرافیای تاریخی فولاد محله پرداختم. چون حوادث منطقه دودانگه و چهاردانگه یا هزار جریب تاریخی را نمی توان بدون مطالعه ی جایگاه روستای فولاد محله پرداخت.
فولادمحله محصور به چند کوه از جمله چهار نو،کاشته کله ، مهتاب و گردنه سوته می باشد ارتفاع فولادمحله از سطح دریا های آزاد 1865 متر می باشد . فولادمحله ار لحاظ تقسیمات سیاسی و اداری مرکز دهستان بوده و در 110 كيلومتري جنوب ساري و 80 كيلومتري سمنان با مختصات جغرافيايي ،53 درجه و 25 دقيقه و 48ثانيه شرقي و36 درجه و 3 دقيقه و 36 ثانيه شمالي قرار گرفته است ،این روستا تا اوایل سال 1360 شمسی در حوزه استحفاظی دودانگه شهرستان ساری و پس از آن دربخش شهمیرزاد حوزه شهرستان مهدیشهر سمنان قرار گرفته است . فولادمحله از طرف شمال به روستاهای واوسر ، ولویه . اراء شهرستان ساری و از طرف شرق به روستای اگره دامغان و از طرف جنوب به روستای تویه دروار دامغان و از طرف غرب به روستاهای رودبارک و پرور شهرستان مهدیشهر متصل می باشد.
دهي است ازبخش دودانگه شهرستان ساري 1300 نفر سكنه دارد . آب آن هفت رشته قنات و چشمه ها و محصول عمده اش غله و لبنيات است. زنان شال گليم و كرباس مي بافند.( از فرهنگ جغرافيايي ايران جلد سوم)
هزار جريب بلوكي است بسيار معتبر هم دهات قشلاقي و هم دهات ييلاقي دارد. از طرف ساري كه بخواهند آنجا روند كوههاي بلند و راههاي سخت دارد. دهات و خاكش منصل به دهات سمنان و دامغان مي شود.فولاد محله يكي از دهات معتبر آنجاست .( افضل الملك ، ركن الاسفار، ص 144)
فولاد محله نام يكي از روستا هاي دودانگه (رابينو- سفرنامه مازندران و استر آباد – ص 187)
در کتاب سازمان جغرافیایی ارتش فرهنگ جغرافیایی استان دوم سال 1329 آمده است :« فولادمحله از هزار جریب و قریه معتبر است که با پانصد خانوار و مرکز تابستانی حکام هزار جریب می باشد »
شاهراه تاريخي پيش از اسلام راه ري، سمنان، شهميرزاد ، فولاد محله بود كه راه تپورستان در نزديكي فولاد محله جدا شده و با گذشتن از روستاي باستاني پرور ، كليم، كاورد به دو شعبه تقسيم مي شد.( عمادي باز خواني تاريخ مازندران ص 25)
كريم خان زند در تعقيب خان قاجار تا تهران آمد و از آنجا شيخ علي خان را با چهل هزار سپاه از طايفه افغان، ازبك و الوار را روانه ي مازندران كرد. سپاه زند به فيروز كوه رسيد و در فكر تصرف ساري بود. خان قاجار كه دامغان را در محاصره داشت، از تصرف آن چشم پوشي و از راه «فولاد محله هزارجريب»
به ساري رفت.( روضة الصفا ج 9 ص 75)
وجه تسميه فولا محله
صنیع الدوله در سفر نامه خود معروف به مطلع الشمس در عبور از این منطقه می نویسید :« ... از تنگه پرور گذشته چمن رسم رودبار است در کمال سر سبزی وخرمی در انتهای این چمن دو راه است یکی در طرف جنوب شرقی که از آهوان به سمنان می رود ،دیگری در سمت مشرق که راه فولادمحله است در میان راه رسم رودبار - فولادحله آب سرد دیده می شود ودر کوههای طرفین راه اشجار جنگلی بسیار است .قریه فولادمحله که از قرای دودانگه مازندران است در ابتدای جلگه واقع شده که موسوم به سلطان میدان است . آبادی در بالای تپه واقع و تقریبا 300 خانوار است یک باب حمام و دو مسجد دارد پیش از این آبادی در تنگه که در طرف غربی جلگه است بوده و آثار و ابنیه و قبور کهنه آن ابادی هنوز نمودار است . در فترت زندیه ابادی از تنگه مزبور به این تپه که مصنوعی به نظر می اید نقل کرده اند و حصار و خندقی هم به دور آبادی کشیده و حفرنموده که آثار حصار و خندق در بعضی جاها هنوز باقی است . در این دوره عالمی که در فولادمحله ساکن می باشد اخوند ملاعلینقی است که از فضلا و علمای فقه و اصول و مرجع امور شرعیه اهالی است . در وجه تسمیه این قریه گویند فولاد نامی از اهالی خراسان قبل از استیلای عرب بر عجم به این ناحیه امده و بنای این قریه را نهاده و چون اهالی مازندران قریه را محله می گویند اینجا را فولادمحله نامیده اند. اما جلگه سلطان میدانی یا سلطان میدان از قریه مذکور سلطان سنجر سلجوقی در فصل تابستان به این نواحی آمده و این جلگه شکار گاه او بوده ودر آن آهو و گور صید می نموده و لهذا موسوم به سلطان میدانی شده ، چمنی نیز در این جلگه می باشد که ان را نیز سلطان چمنی می نامند و می گویند این چمن مرتع مراکب سلطان سنجر بوده است »
بعد از تخريب روستاي بولا( روستايي بزرگ و آباد در قلب جنگل انبوه بولا، در جنوب پاجي مياناي كنوني. اين روستا به علت نامعلومي از بين رفت) به مكان فعلي آمدند و روستايي بنا كردند كه به آن بولا محله مي گفتند بعد به تحريف و تعبير به فولاد محله معروف گرديد.( حسين بنافتي - شجرة الامجا في تاريخ مير عماد- ص 24)
آثار تاریخی فولاد محله در کتاب از آستارا تا استر آباد منوچهر ستوده جلد پنجم
۱- باغ ابراهیم خان سر تیپ دذر فولاد محله از دهکده پشتکوه دو دانگه
۲- خرابه برج قدیمی در فولاد محله
محمد رضا مازندراني (فولاد محله ساري )
سيد محمد رضا پسر سيد محمدپسر سيد رضا پسر حسين موسوي مازندراني است.او از شاگردان آخوند خراساني بود و پدرش سيد محمد نيز اهل فضل ودانش بود ودر فولاد محله يكي از روستاهاي توابع ساري(درتقسيمات كشوري اخيرا"فولاد محله به استان سمنان پيوست)مي زيست.
محمد رضا نزديك 10سال در نجف اشرف نشيمن گزيد وخود مدرس شد و مردان بزرگي تربيت كرد.
او داماد علامه سيد علي نوري بود واز بركت اين پيوند فرزنداني همه اهل فضل ودانش و پاكدامن پا به عرصه گذاشتند.
عموي محمد رضا نيز از بزرگان وادي علم است،محمد رضا درچهل سالگي در شب جمعه 17جمادي الثاني 1371 ه ق برابر 1330ش در گذشت. ( خليلي ازنی– مشاهير چهاردانگه)
g
.jpg)
